Windenergie

LEVEN VAN DE ZON EN DE WIND

Het gebruik van energie lijkt in onze westerse wereld zo vanzelfsprekend. Je knipt het licht aan, laat de wasmachine draaien en zet de thermostaat wat hoger als het koud is. Maar onze energiebronnen zijn niet onuitputtelijk. Windenergie levert een belangrijke bijdrage aan de duurzame energietransitie. Die transitie is momenteel in volle gang en de ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op.

Je zou het op grond van alle publiciteit misschien niet verwachten, maar de groei van het aantal windmolens op land neemt af. De hoeveelheid windenergie die wordt opgewekt neemt echter juist toe. Hoe dat precies zit?


Henk Lagerweij van windmolenfabrikant Lagerwey legt uit: “Windturbines van twintig jaar geleden zien er totaal anders dan die van vandaag. De diameter van de wieken is groter en daarmee is vanzelfsprekend de mast ook hoger geworden.

Dat heeft grote voordelen: niet alleen is er meer oppervlak voor windvangst, de windsnelheid is op grotere hoogte ook aanzienlijk sterker. Hierdoor bleef het vermogen van windmolens in de afgelopen jaren toenemen. Er zijn minder molens nodig om tot dezelfde productie te komen.”

Volgens Lagerweij ‘gaan we weer van de zon leven’. Een opmerkelijke uitspraak van een windpionier. Maar eigenlijk is het heel logisch, verklaart hij: “De zon warmt de aarde op en daardoor komen luchtstromen in beweging. Als de zon schijnt, is de wind in onze streken vaak wat zwakker. Andersom is de wind vaak sterker als de zon niet schijnt.”

Duurzaam energielandschap

Zon en wind hebben elkaar dus keihard nodig om samen de energietransitie te realiseren. Een mooi voorbeeld is een project in de Van Pallandtpolder op Goeree-Overflakkee, waar wordt gewerkt aan Energiepark Haringvliet Zuid. Hier worden zonnepanelen, windmolens en energieopslag gecombineerd: een uniek concept in Nederland.

Erik van Norren, die als omgevingsmanager bij Vattenfall (voorheen Nuon) bij dit project betrokken is, vertelt: “Om energie te leveren aan het stroomnet is uiteraard een aansluiting nodig. Dat is een kostbaar onderdeel van elk energiepark. In dit geval kunnen we voor het leveren van zonne- en windenenergie gebruikmaken van hetzelfde stroomaansluitpunt. Zo benutten we de faciliteiten in het park optimaal en ontstaat er een compleet duurzaam energielandschap.”


Naar verwachting voorziet het park vanaf 2020 zo’n 27.500 Nederlandse huishoudens van duurzame stroom.

Zon en wind hebben elkaar keihard nodig om samen de energietransitie te realiseren.

Goede en slechte windjaren

De productie van een windturbine varieert sterk: het ene jaar hebben we te maken met een goed windjaar, het andere jaar juist met veel zon. Als het niet waait, staat een windmolen simpelweg stil. Hoe hoger de mast, hoe minder fluctuatie. Grote, statig draaiende turbines hebben ook in een ‘slecht windjaar’ nog een behoorlijk hoge opbrengst. Windturbines op zee zijn berekend op hardere windsnelheden.


Het potentieel van offshore windparken is dan ook groot. De gemiddelde levensduur van een windturbine is twintig jaar. Meestal sluit de fabrikant een langjarig onderhoudscontract af met de eigenaar.

De turbines worden 24 uur per dag automatisch gemonitord en bewaakt, twee keer per jaar preventief nagelopen en na twintig jaar ondergaan ze een ‘APK-plus’. Vaak heeft de turbine dan nog genoeg reserve en wordt er een afweging gemaakt: laten staan of herinvesteren in grotere turbines met meer vermogen.

Oog voor de natuur

Dat er wel eens een vogel tegen de rotor-wieken aanvliegt is helaas onvermijdelijk. Als oplossing is er op sommige windturbine-parken een radar geplaatst, die waarschuwt voor zwermen vogels, zodat de windmolens tijdig stilgelegd kunnen worden bij massale vogeltrek.

Bij de huidige generatie windmolens is dat risico al kleiner. “Zo worden er maatregelen genomen om broedende vogels en vleermuizen te beschermen”, vertelt Van Norren. “Zeezoogdieren, met name bruinvissen, kunnen last hebben van onderwatergeluid.


Door het gebruik van dubbelschermen wordt het heigeluid gedempt. Voordat er wordt gestart met de bouw van een nieuw windmolenpark, brengen we trouwens altijd eerst de omgeving in kaart. Momenteel verrichten we bodemonderzoeken in de Noordzee voor windpark Hollandse Kust Zuid 1 & 2, dat vanaf 2023 één tot anderhalf miljoen huishoudens van groene energie moet voorzien.”

De experts geloven in een combinatie van zon, wind én oplsag.

Draagvlak creëren

Naast het maken van goede afspraken met milieupartijen is het belangrijk om zorgvuldig om te gaan met de direct omwonenden van een toekomstig windpark. “Vorig jaar zijn we gestart met de bouw van een windpark verspreid over de hele Wieringermeerpolder”, aldus Van Norren. ‘Dit wordt het grootste windmolenpark op land in Nederland, en dat blijft natuurlijk niet onopgemerkt.

Al vanaf de ontwikkelingsfase voeren we intensieve gesprekken met de verschillende dorpen in deze regio, vertegenwoordigd in de Omgevingsraad. Dat heeft geresulteerd in onder meer het Windloket, een onafhankelijke stichting in oprichting, die vragen behandelt van betrokkenen en daarnaast de uitbetaling verzorgt van de Burenregeling: omwonenden tot in een straal van 1250 meter rond het windpark kunnen meeprofiteren van de opbrengst. Dit initiatief is heel positief ontvangen.”

Het roer moet om

Een goede ontwikkeling is dat het klimaat-bewustzijn groeit, ook onder de jonge generatie. Hoe de toekomst van duurzame energie eruitziet? De experts geloven in een combinatie van zon, wind én opslag.

Dat laatste is weliswaar een extra kostenpost, maar zorgt wel voor continuïteit. “Hier moeten we verstandig mee omgaan: niet te weinig, maar ook zeker niet te veel opslag. Een constante zoektocht naar de juiste balans”, aldus Lagerweij. “Energiebedrijven hebben tegenwoordig meteorologen in dienst, die zeker drie dagen vooruit kunnen kijken. In combinatie met de cijfers van de gemiddelde stroomafname kan er een aardig goede inschatting worden gemaakt van de benodigde hoeveelheid energie.” Als we in de toekomst al onze energie in Nederland kunnen opwekken, zijn we hiervoor niet meer afhankelijk van andere landen. Dat zorgt voor werkgelegenheid en op de langere termijn ook voor energiezekerheid. Zonder energie

geen vooruitgang.

FEITEN EN CIJFERS

  • Eén windmolen op land van drie megawatt levert genoeg stroom voor zo’n 2750 huis- houdens; één windmolen van tien megawatt op zee voor ongeveer 15.000 huishoudens
  • Een standaard windmolen op het land van 3,5 megawatt wekt evenveel duurzame stroom op als circa 45.000 zonnepanelen
  • Tweemaal zo grote wieken leveren vier keer zoveel op
  • In 2023 moet 16 procent van de Nederlandse energie duurzaam worden opgewekt
  • Een windmolen kost gemiddeld één miljoen euro per megawatt capaciteit

Bronnen: Nederlandse WindEnergie Associatie (NWEA) en Lagerwey

Meer energie opwekken met minder windmolens